Хочаш выжыць — будзь моцным і разумным
Даўным-даўно жылі-былі блізкія сябры: спадар Жалеза, спадар Шкло і спадар Салёны Агурок. Спадар Жалеза быў зроблены з жалеза, спадар Шкло — са шкла, а спадар Салёны Агурок — з салёных агуркоў. Яны былі бедныя і працаваць не маглі, таму жылі ў маленькай хацінцы побач з вялікім замкам людаеда.
Яны хадзілі на кухню да людаеда, елі там, а потым вярталіся ў сваю хацінку. Але аднойчы, калі яны елі, іх на кухні ўбачыла жонка людаеда. Яна раз’ятрылася і загадала ім сюды больш не прыходзіць.
Наступнага дня яны вярнуліся і зноў сталі есці на кухні, але яна ўбачыла іх, і гэтым разам была ў лютасці. Сябры кінуліся наўцёкі, а яна пагналася за імі і на гэты раз схапіла спадара Шкло і дзьмухнула на яго. Спадар Шкло ўзляцеў у паветра, упаў, разбіўся на кавалкі і памёр. Сябры засмуціліся, але нічым не маглі яму дапамагчы.
Назаўтра спадар Жалеза і спадар Салёны Агурок зноў пайшлі на кухню і сталі есці, але яна зноў прыйшла за імі. Яны пабеглі, а яна гналася следам і на гэты раз схапіла спадара Салёнага Агурка. Яна дзьмухнула на яго, ён узляцеў у паветра, упаў, трэснуў папалам і памёр. Спадар Жалеза вельмі засмуціўся і раз’юшыўся, і яму захацелася адпомсціць.
Наступнага дня спадар Жалеза пайшоў на кухню людаеда і стаў есці. Яна ўбачыла яго і спытала, ці не хоча ён памерці, як яго сябры. Спадар Жалеза адказаў, што забіць яго ёй не ўдасца. Тады яна дзьмухнула на яго, і спадар Жалеза ўзляцеў у паветра і ўпаў, але не памёр, бо быў зроблены з жалеза. Яна дзьмухнула мацней, чым першы раз, але ён усё роўна не памёр. Яна паспрабавала яшчэ раз, але на гэты раз, пакуль яна дзьмухала, у яе разарваўся рот, а спадар Жалеза рассмяяўся ёй у твар.
Яна пабегла да краўца, каб той зашыў ёй рот. Потым прыйшла да хацінкі спадара Жалеза і паклікала яго: «Выходзь, калі ты мужны!» Спадар Жалеза выйшаў з хацінкі, яна паспрабавала дзьмухнуць на яго, але рот у яе зноў разарваўся. Спадар Жалеза рассмяяўся ёй у твар. Яна ўзлавалася не на жарт і зноў пабегла да краўца, каб той яшчэ раз зашыў ёй рот.
Забіць яго яна не магла, зато вырашыла злавіць, калі ён зноў прыйдзе на яе кухню. Таму наступнага дня, калі спадар Жалеза зайшоў на кухню, жонка людаеда схапіла яго, запхнула ў моцны мех і перавязала мех вяроўкай ката. Вартаваць спадара Жалеза яна паставіла сваю дачку Мемону.
Жонка людаеда хацела зварыць спадара Жалеза і запрасіць усю радню, каб яго з’есці. Таму яна загадала дачцэ ні ў якім разе не развязваць мех, а сама выйшла з дому — клікаць сваякоў на вячэру.
Спадар Жалеза пачуў, што яго хочуць з’есці, і задумаўся, як вылезці з мяшка. Ён стаў гучна жаваць жуйку і прыгаворваць: «Чырвоная жуйка, ммм, ням-ням! Зялёная жуйка, ммм, ням-ням! Сіняя жуйка, ммм, ням-ням!» — і паўтараў гэта зноў і зноў. На шчасце, дачка людаеда (Мемона) таксама захацела жуйкі і папрасіла спадара Жалеза даць ёй кавалачак.
Спадар Жалеза сказаў, што даць ёй жуйку не можа, бо мех завязаны. Ён параіў ёй прарэзаць у мяшку маленькую дзірку, але яна адказала, што не можа, бо маці загадала мех не развязваць. Спадар Жалеза пачакаў хвіліну і зноў заспяваў: «Чырвоная жуйка!!! Ммм, ням-ням! Зялёная жуйка!!!! Ммм, ням-ням! Сіняя жуйка!!!!! Ммм, ням-ням!» Урэшце яна сказала «добра» і пагадзілася зрабіць маленькую дзірку.
Яна прарабіла маленькую дзірку і сказала: «Дай мне, калі ласка, кавалачак жуйкі». Але спадар Жалеза адказаў, што не можа выцягнуць жуйку, бо дзірка занадта малая. Яна пашырыла яе і спытала: «Ну а цяпер ты дасі мне жуйку, калі ласка?» Але ён зноў сказаў: «Не, не магу, дзірка недастаткова вялікая!» Яна пашырыла дзірку яшчэ больш, але спадар Жалеза не згаджаўся, пакуль дзірка не стала такой вялікай, што праз яе можна было вылезці.
Калі жонка людаеда вярнулася з сваёй радняй, на стале ўжо стаяла гатовая страва. Жонка людаеда пахваліла дачку: малайчына, якая зварыла спадара Жалеза! І ўсе селі есці.
Але калі яны скончылі есці, жонка людаеда падышла да халадзільніка, адчыніла маразілку і ўбачыла галаву сваёй дачкі. Яна закрычала: «Не-е-е-е-е!?!????» і заплакала, а спадар Жалеза зарагатаў і ўцёк на дах дома людаеда.
Яна палезла за ім на дах, але спадар Жалеза пасмяяўся з яе і сказаў: «Вось кашуля Мемоны» — і кінуў кашулю ёй. Яна істэрычна рыдала, а ён сказаў: «Вось сукенка Мемоны» — і кінуў і сукенку. Потым ён сказаў: «А вось трусікі Мемоны» — і кінуў ёй і трусікі.
Нарэшце спадар Жалеза пабег у далёкія краі, задаволены тым, што адпомсціў за смерць сяброў, а жонка людаеда страціла ўсё, што любіла.
Мараль гэтай гісторыі такая:
