Амьд үлдэхийг хүсвэл хүчтэй, ухаалаг байх ёстой
Эрт цагт Ноён Төмөр, Ноён Шил, Ноён Даршил гэсэн дотно гурван найз байжээ. Ноён Төмөр төмрөөр, Ноён Шил шилээр, Ноён Даршил даршилсан хүнсээр хийгдсэн аж. Тэд ажил хийж чаддаггүй ядуу хүмүүс байсан бөгөөд мангасын том шилтгээний хажуугийн жижигхэн овоохойд амьдардаг байв.
Тэд мангасын гал тогоонд очиж хооллоод жижигхэн овоохойдоо буцдаг байсан юм. Гэтэл нэг өдөр хооллож байтал мангасын эхнэр тэднийг гал тогоондоо олж харан уурлаж, цаашид энд ирж болохгүй гэж хэлжээ.
Маргааш нь тэд дахин ирж гал тогоонд хооллож эхэллээ. Мангасын эхнэр тэднийг харчихаад энэ удаа бүр ихээр уурлав. Тэд зугтсан ч тэр хөөж, энэ удаад Ноён Шилийг барьж аваад түүн рүү үлээв. Ноён Шил агаарт хөөрч, газарт унаад хэсэг хэсгээрээ хуваагдан үхжээ. Найзууд нь харамссан ч түүнд туслах юм юу ч байсангүй.
Дараагийн өдөр Ноён Төмөр, Ноён Даршил хоёр дахин очиж хооллож эхэллээ. Мангасын эхнэр тэднийг дахиад хөөв. Тэд зугтсан боловч тэр хөөсөөр байгаад энэ удаад Ноён Даршилыг барьж аваад үлээхэд нь тэрээр агаарт хөөрч, газарт унаад хугарч үхжээ. Ноён Төмөр маш их харамсаж, уурлан өшөөгөө авахыг хүсэв.
Маргааш нь Ноён Төмөр мангасын гал тогоонд очиж хооллож эхлэв. Мангасын эхнэр түүнийг хараад найзуудынх шигээ үхмээр байна уу гэж асуужээ. Ноён Төмөр «Чи намайг алж чадахгүй» гэхэд нь тэр үлээв. Ноён Төмөр агаарт хөөрч, газарт унасан ч төмрөөр хийгдсэн учраас үхсэнгүй. Тэгээд тэр эхний удаагаасаа илүү хүчтэй үлээсэн ч Ноён Төмөр дахиад л үхсэнгүй. Тэр дахин оролдсон боловч энэ удаад үлээж байтал нь амных нь хөндий хагараад, Ноён Төмөр түүнийг шоолон инээв.
Тэр амаа дахин оёулахаар оёдолчин руу явав. Үүний дараа Ноён Төмөрийн жижигхэн овоохой дээр очиж «Хүчтэй эр хүн бол энд гар!» гэж дуудлаа. Ноён Төмөр овоохойгоосоо гарч ирэхэд тэр түүн рүү дахин үлээх гэтэл амных нь хөндий дахин хагарав. Ноён Төмөр түүнийг шоолон инээв. Тэр маш их уурлаж, амаа дахин оёулахаар оёдолчин руу явлаа.
Түүнийг алж чадахгүй болохоор нь тэр гал тогоондоо ирэхэд нь барих санаатай болов. Маргааш нь Ноён Төмөр гал тогоонд очиход мангасын эхнэр түүнийг барьж аван бат бөх уутанд хийж, уутыг дүүжлүүрийн олсоор уяад, охин Мемонаг Ноён Төмрийг манахаар томилжээ.
Мангасын эхнэр Ноён Төмрийг чанаж, бүх төрөл садангаа урьж идүүлэхийг хүссэн юм. Тиймээс охиндоо уутыг хэзээ ч онгойлгож болохгүй гэж сануулав. Дараа нь тэр оройн хоолонд урихаар төрөл садангаа дуудахаар гэрээс гарлаа.
Ноён Төмөр түүнийг өөрийг нь идэхийг хүсч байгааг сонссон. Тэр уутнаас яаж гарахаа бодов. Тэгээд чанга чанга бохь зажлан «Улаан бохь, мммм, амттай амттай! Ногоон бохь, мммм, амттай амттай! Цэнхэр бохь, мммм, амттай амттай!» гэж олон дахин давтав. Азаар мангасын охин (Мемона) бохь авахыг хүсч, Ноён Төмрөөс нэг ширхэг бохь өгөхийг гуйжээ.
Ноён Төмөр уут уячихсан болохоор бохь өгч чадахгүй гэв. Уутанд жижиг нүх гаргаж болно гэж хэлэхэд нь тэр чадахгүй гэлээ. Ээж нь уутыг онгойлгохыг хориглосон байсан юм. Ноён Төмөр нэг минут хүлээгээд «Улаан бохь!!! мммм, амттай амттай! Ногоон бохь!!!! мммм, амттай амттай! Цэнхэр бохь!!!!! мммм, амттай амттай!» гэж дахин давтав. Эцэст нь тэр зөвшөөрч, жижиг нүх гаргана гэлээ.
Тэр жижиг нүх гаргаад «Надад нэг ширхэг бохь өгөөч» гэв. Гэвч Ноён Төмөр нүх нь хэтэрхий жижиг учраас бохиа гаргаж чадахгүй гэхэд нь тэр нүхийг томруулаад «Одоо бохиа өгөх үү?» гэж асуулаа. Тэр дахиад «Үгүй, чадахгүй, нүх хангалттай том биш байна!» гэв. Тэр нүхийг бүр ч томруулсан боловч Ноён Төмөр нүх нь түүгээр гарч болохоор том болтол нь зөвшөөрсөнгүй.
Мангасын эхнэр төрөл садантайгаа буцаж ирэхэд хоол ширээн дээр бэлэн байв. Мангасын эхнэр охиныгоо Ноён Төмрийг чанасан нь гайхалтай гэж хэлээд тэд хооллож эхэллээ.
Гэвч тэд хоолоо идэж дуусаад мангасын эхнэр хөргөгч рүү очиж хөлдөөгчийг онгойлгоход охиныхоо толгойг харжээ. Тэр «Үгүүүүүүй!?!????» гэж хашгираад уйлж эхэлсэн бол Ноён Төмөр инээж, мангасын гэрийн дээвэр рүү гүйн гарав.
Тэр түүнийг дээвэр хүртэл хөөсөн ч Ноён Төмөр түүнийг шоолон «Энэ бол Мемонагийн цамц» гээд цамцыг нь түүн рүү шидэв. Тэр уй гашуудан хашгирч уйлав. Дараа нь «Энэ бол Мемонагийн даашинз» гээд түүнийг ч шидлээ. Тэгээд «Эдгээр нь Мемонагийн дотуур өмд» гээд тэдгээрийг ч түүн рүү шидэв.
Эцэст нь Ноён Төмөр найзуудынхаа үхлийн өшөөг авч, мангасын эхнэр өөрийн хайрласан бүхнээ алдсанд сэтгэл ханан алс хол газар зугтан одов.
Энэ үлгэрийн сургамж:
